19% CIT w fundacji rodzinnej – jak działa odliczenie podatku przy późniejszej wypłacie świadczeń

Fundacja rodzinna kojarzy się przede wszystkim z brakiem bieżącego CIT od dozwolonej działalności oraz 15% podatkiem pojawiającym się przy wypłacie świadczeń beneficjentom. Istnieje jednak istotny wyjątek. Jeżeli fundacja wynajmuje swój majątek fundatorowi, beneficjentowi albo odpowiednio powiązanemu podmiotowi, który wykorzystuje ten majątek w prowadzonej działalności gospodarczej, dochód z najmu może podlegać 19% CIT na zasadach ogólnych.

Na pierwszy rzut oka wygląda to bardzo niekorzystnie. Fundacja najpierw płaci 19% CIT od dochodu z najmu, a następnie przy wypłacie pieniędzy beneficjentowi powinna jeszcze zapłacić 15% CIT. Ustawa przewiduje jednak mechanizm, który ma zapobiegać takiej kumulacji. Zapłacony przez fundację 19% CIT może pomniejszać jej późniejszy 15% podatek od świadczeń dla beneficjentów, mienia przy rozwiązaniu fundacji oraz ukrytych zysków.

W określonych sytuacjach powoduje to, że wcześniejsze opodatkowanie najmu stawką 19% nie prowadzi później do dodatkowego 15% obciążenia przy dystrybucji majątku.

Kiedy fundacja rodzinna płaci 19% CIT od najmu?

Co do zasady fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia podmiotowego z CIT na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Jedną z dozwolonych form działalności jest najem, dzierżawa oraz udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie. Jeżeli więc fundacja posiada lokal użytkowy i wynajmuje go niezależnemu przedsiębiorcy, dochód z takiej działalności pozostanie objęty zwolnieniem.

Szczególny wyjątek przewiduje jednak art. 6 ust. 8 ustawy o CIT. Zwolnienia nie stosuje się do przychodów z najmu, dzierżawy albo podobnych umów dotyczących przedsiębiorstwa, ZCP lub składników majątku służących prowadzeniu działalności przez fundatora, beneficjenta albo podmiot powiązany z fundacją, fundatorem lub beneficjentem.

Typowym przykładem będzie więc sytuacja, w której fundacja rodzinna jest właścicielem hali produkcyjnej, magazynu, biura albo samochodów, a następnie wynajmuje je spółce operacyjnej należącej do fundatora lub jego rodziny. Aktualna praktyka KIS potwierdza, że takie wykorzystanie majątku powoduje utratę zwolnienia. W interpretacji z 7 czerwca 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.164.2026.2.END, organ zastosował art. 6 ust. 8 nawet do samochodów wynajmowanych powiązanej spółce prowadzącej wypożyczalnię pojazdów.

Nie oznacza to jednak zastosowania sankcyjnej stawki 25%. Najem nadal mieści się bowiem w dozwolonej działalności fundacji określonej w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Fundacja traci jedynie zwolnienie i rozlicza dochód na zasadach ogólnych według stawki 19% CIT, przy czym stawka 9% CIT nie jest dostępna dla fundacji rodzinnych.

19% CIT jest podatkiem od dochodu, a nie od samego czynszu

Istotnym jest również, że 19% CIT nie jest pobierane od całej kwoty czynszu. Po utracie zwolnienia fundacja rozlicza tę część działalności na zasadach ogólnych. Podstawą opodatkowania jest więc zasadniczo dochód, czyli przychód pomniejszony o podatkowe koszty jego uzyskania. Potwierdził to Dyrektor KIS w interpretacji z 1 lipca 2025 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.177.2025.1.END. Organ zaakceptował możliwość rozliczania kosztów związanych z opodatkowanym najmem, z zastrzeżeniem szczególnych ograniczeń dotyczących m.in. amortyzacji majątku otrzymanego przez fundację.

Zakładając więc, że fundacja osiąga rocznie 1 200 000 zł czynszu, koszty podatkowe związane z najmem wynoszą 200 000 zł, a więc dochód podlegający opodatkowaniu wynosi 1 000 000 zł. Fundacja zapłaci w takim przypadku 190 000 zł CIT.

I właśnie te 190 000 zł może mieć istotne znaczenie przy późniejszej wypłacie świadczeń beneficjentom.

Zapłacony 19% CIT pomniejsza późniejsze 15%

Kluczowy jest art. 24q ust. 8 ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli fundacja zapłaciła podatek w związku z art. 6 ust. 8, może pomniejszyć podatek należny na podstawie art. 24q o kwotę zapłaconego CIT obliczonego zgodnie z art. 19.

Pomniejszenie dotyczy 15% CIT należnego od świadczeń przekazywanych beneficjentom, mienia przekazywanego przy rozwiązaniu fundacji oraz ukrytych zysków.

Odliczenie nie może oczywiście przekroczyć wysokości konkretnego 15% podatku, który miałby zostać zapłacony. Prawo do wykorzystania wcześniejszego CIT pozostaje przy tym związane z okresem przedawnienia zobowiązania z tytułu tego podatku, co wynika wprost z art. 24q ust. 8–9.

Przykład 1: 190 tys. zł CIT i brak dodatkowego podatku przy wypłacie

Wróćmy do fundacji, która zapłaciła 190 000 zł CIT od dochodu z najmu hali swojej spółce operacyjnej. Po rozliczeniu podatku fundacja podejmuje decyzję o wypłacie beneficjentowi świadczenia w wysokości 1 mln zł.

Standardowo podatek fundacji wyniósłby:

1 000 000 zł × 15% = 150 000 zł.

Fundacja posiada jednak 190 000 zł zapłaconego wcześniej podatku z art. 6 ust. 8.

Może więc pomniejszyć 150 000 zł CIT o tę kwotę:

150 000 zł – 150 000 zł = 0 zł.

Przy samej wypłacie nie powstanie zatem dodatkowy CIT do zapłaty. Jednocześnie pozostaje jeszcze 40 000 zł wcześniej zapłaconego podatku, które – przy zachowaniu warunków ustawowych – może pomniejszać kolejne zobowiązania z art. 24q.

Ekonomicznie fundacja zapłaciła więc 190 tys. zł CIT od dochodu z najmu, ale nie dokłada do niego kolejnych 150 tys. zł przy późniejszej dystrybucji. To właśnie w tym znaczeniu można mówić o neutralizacji podatku dystrybucyjnego.

Przykład 2: najem do niepowiązanego podmiotu działa inaczej

Dla porównania fundacja posiada ten sam lokal, ale wynajmuje go całkowicie niezależnej spółce. Art. 6 ust. 8 nie znajduje zastosowania. Jeżeli najem mieści się w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, fundacja korzysta ze zwolnienia i od dochodu z najmu nie płaci bieżącego CIT.

Jeżeli później wypłaci beneficjentowi 1 mln zł, powstanie:

150 000 zł CIT z art. 24q. Nie ma jednak wcześniejszego 19% podatku, który można byłoby odliczyć.

W tym wariancie całkowity CIT fundacji związany z osiągnięciem i późniejszą dystrybucją tego dochodu może więc wynosić właśnie 15%. Przy najmie do podmiotu powiązanego bieżące obciążenie jest większe – 19% – ale późniejsza wypłata nie musi już generować dodatkowego podatku.

Ważny jest moment wypłaty – zaliczka na CIT nie wystarcza

Mechanizm ten ma jednak istotne ograniczenie praktyczne. Fundacja osiągająca dochód z najmu objętego art. 6 ust. 8 ustawy o CIT wpłaca w ciągu roku zaliczki na 19% CIT. Samo uiszczenie zaliczki nie pozwala jednak – zgodnie z aktualnym stanowiskiem organów podatkowych – na bieżące pomniejszenie 15% podatku od świadczeń na rzecz beneficjentów. Dyrektor KIS uznaje, że art. 24q ust. 8 odnosi się do zapłaconego podatku, a nie do zaliczek na ten podatek. Prawo do pomniejszenia powstaje zatem dopiero po zakończeniu roku i złożeniu zeznania CIT-8, gdy znana jest ostateczna wysokość podatku należnego za dany rok.

Stanowisko takie Dyrektor KIS przedstawił m.in. w interpretacji z 11 lipca 2025 r., nr 0114-KDIP2-1.4010.181.2025.2.AZ. Zostało ono następnie zaakceptowane przez WSA w Warszawie w wyroku z 8 stycznia 2026 r., III SA/Wa 2152/25.

Podsumowanie

19% CIT od najmu majątku fundacji podmiotowi powiązanemu nie powinien być oceniany w oderwaniu od późniejszej dystrybucji środków. Zapłacony podatek może bowiem pomniejszyć 15% CIT należny przy świadczeniach dla beneficjentów, dzięki czemu nie dochodzi do kumulacji obu obciążeń.

Nie oznacza to pełnej neutralności – fundacja rzeczywiście płaci 19% CIT od dochodu z najmu. Mechanizm odliczenia powoduje jednak, że podatek ten może w praktyce zastąpić część lub całość późniejszego 15% podatku dystrybucyjnego, co istotnie wpływa na ocenę opłacalności takich struktur.